100 jaar Bauhaus

Gepubliceerd op 2019-01-09 14:22:39

In 2019 is het 100 jaar geleden dat Bauhaus werd opgericht. Hoewel de school slechts 14 jaar bestond – van 1919 tot 1933 - , is het een wereldwijd begrip dat een enorme invloed op de wereld van architectuur, kunst en design teweeg heeft gebracht. Alle reden om een blog aan Bauhaus te wijden, met een speciale hoofdrol voor ‘Bauhaus fabrikant’ Thonet.

HET IDEE

Nadat Duitsland de ergste klap van de Eerste Wereldoorlog te boven was en in een relatief stabiele periode was beland, werd Walter Gropius aangewezen als directeur van een nieuw op te richten school. Bauhaus moest volgens Gropius vooral een plek worden waar een nieuwe generatie vaklui gecreëerd zou worden. Zo zouden de leerlingen niet alleen iets ontwerpen, maar ook leren hoe ze dat ontwerp moesten maken. De klassegrens tussen de verschillende groepen (ontwerpers – makers) zou op deze manier verdwijnen. Zowel architectuur, ambacht en kunst vonden een thuis op deze school.

Walter Gropius
Walter Gropius

BAUHAUS IN WEIMAR (1919-1925)

In 1919 opent Bauhaus zijn deuren. Na de oorlog heerst een verlangen naar vernieuwing, naar modernisering. Het ‘nieuwe bouwen’ dat in deze periode ontstond, waarbij functionaliteit voorop stond en er geen ruimte meer was voor massieve meubels die het zicht ontnemen, werd door Bauhaus gevolgd. Studenten werden geprikkeld om de mogelijkheden te verkennen en zelf creatief bezig te zijn met zoveel mogelijk verschillende materialen. Walter Gropius vond in zijn grote kenniskring de leraren die les zouden gaan geven aan de school, waaronder Johannes Itten. Later voegen zich daar bekende namen als Paul Klee, Wassily Kandinsky en Marcel Breuer aan toe. In 1925 besluit de rechtse partij in Weimar dat Bauhaus moet sluiten en gaat Gropius op zoek naar een nieuwe locatie.

Bauhaus Weimar

BAUHAUS IN DESSAU (1925-1931)

Een nieuwe locatie voor Bauhaus vindt Gropius in Dessau, een kleine stad waar veel industrie plaatsvindt en een ideale basis voor de nieuw te bouwen school. Het totale gebouw, van de architectuur tot aan de deurklinken, wordt ontworpen door Walter Gropius. Complete gevels worden voorzien van glas, wat in die tijd nog nooit gedaan was en een indrukwekkende aanblik aan het gebouw gaf. Stalen balken, schroeven en radiatoren werden niet weggestopt, maar juist in het zicht gelaten. Immers, deze zijn een belangrijk onderdeel van de constructie en voorzien in een bepaalde functie.

Bauhaus Dessau

De school werd zo ontworpen dat er veel ruimte was voor ontmoetingen. Tel daarbij op dat de studio’s waar de studenten woonden aan het Bauhaus grensden, en u begrijpt dat de school een hechte gemeenschap was. In een apart gebouw een paar honderd meter verderop, werden de leraren gehuisvest. De uiterlijke kenmerken zoals het gebruik van metaal, witte muren en platte daken, zijn later veel terug te vinden in de Bauhaus stijl zoals door de school is voortgebracht.

Master's houses
Masters' Houses bij Bauhaus Dessau

Pas in 1927 kwam de architectuurafdeling van de grond en hoewel Mart Stam Gropius’ eerste keuze was, werd Hannes Meyer hoofd van de afdeling. Na het ontslag van Gropius in februari 1928, werd Meyer directeur van de school, tot hij in 1930 werd ontslagen wegens het toestaan van communistische activiteiten op de school.

BAUHAUS IN BERLIJN (1932-1933)

Op aanraden van Gropius wordt Mies van der Rohe aangesteld als nieuwe directeur. Maar in 1931 wordt de door de Nazi’s betitelde on-Duitse school gesloten door de Nationaal Socialistische partij. Met eigen geld gaat van der Rohe verder in een nieuw pand in Berlijn, dat hij samen met de studenten renoveert. Mies geeft moderne woonvormen een luxe interpretatie en harmonische uitstraling met in elkaar vloeiende ruimten, glanzende stalen buismeubels en chique houtelementen. Ook als directeur focust hij zich in deze richting, waarmee hij lijnrecht ingaat tegen het motto van zijn voorganger Hannes Meyer, die vond dat de behoefte van de gewone man voor de luxebehoefte gaat. In 1933 wordt de school opnieuw door de Gestapo gesloten, deze keer voorgoed.

BEKENDE ONTWERPEN

Drie personen hebben veel betekend voor Bauhaus en Thonet. Ze waren verbonden aan en zijn gevormd door Bauhaus, maar hebben hun meubels in een andere context gecreëerd. Marcel Breuer, Mart Stam en Ludwig Mies van der Rohe waren allen bezig met het buigen van staalbuis voor de creatie van meubels.

MARCEL BREUER

Als hoofd van de timmermanswerkplaats aan het Bauhaus is Breuer beïnvloed door de beweging De Stijl en dan met name Gerrit Rietveld. In 1925 slaat Breuer aan het experimenteren met stalen buis nadat hij door zijn fiets geïnspireerd werd. Hij ontwerpt een aantal meubels voor de inrichting van het nieuwe Bauhaus in Dessau en voor de Masters Houses die daar gebouw werden. Meest bekend is ongetwijfeld de Wassily Chair, destijds nog onder de noemer B3, een enorm vernieuwend ontwerp dat ook vandaag de dag nog een toonbeeld van modernisme is. De rondingen en naadloze afwerkingen van het staal waren voor die tijd ongekend.

Marcel Breuer
Marcel Breuer en Wassily Chair

MART STAM

Tegelijk met Breuer is de Nederlander Mart Stam ook op zoek naar de perfecte stoel met een onderstel van staalbuis. Alleen focust Stam zich op de achterpoten, of liever gezegd; geen achterpoten. Het geheel bestond uit tien gasbuizen van dezelfde lengte, die met kniestukken aan elkaar waren gekoppeld. Een houten plaat deed dienst als zitting. Deze eerste versie wordt door Thonet uitgebracht als model S43. Wanneer hij in 1927 de stoel verder uitwerkt, krijgt de stoel zijn bekende kraag (het uitstekende gedeelte achter de stoel) en wordt de stoel ‘kraagstoel’ genoemd.

Mart Stam
Mart Stam en stoel S43

LUDWIG MIES VAN DER ROHE

Anders dan Stam, gaat van der Rohe niet voor soberheid, maar combineert hij eenvoud met royale lijnen. Dit is te zien in model S533 met een onderstel in de vorm van een halve cirkel. De fauteuil van Mies heeft in tegenstelling tot die van Stam een verend effect en gaat daarmee nog een stapje verder dan Stam en Breuer op dat moment waren.

Ludwig Mies van der Rohe
Ludwig Mies van der Rohe en stoel S533

THONET

Door goede contacten met Bauhaus verwerft Thonet de rechten op alle bovengenoemde ontwerpen. In 1930 komt de nieuwe staalafdeling van Thonet tot stand en wordt de basis gelegd voor een omvangrijke collectie meubels van stalen buis. Het principe van de kraagstoel wordt door Breuer verder uitgewerkt met een zitting en rugleuning van hout en een bekleding van Weens vlechtwerk. Deze combinatie van traditionele en nieuwe materialen zorgt voor de grote doorbraak bij het publiek. Ook nu nog zijn de Bauhaus meubelen van grote waarde voor het familiebedrijf dat in 2019 ook nog eens 200 jaar bestaat. Een prachtig jubileum jaar dus!

Thonet

BAUHAUS AT THE HOUSE OF MISTERDESIGN

Gedurende 6 weken – van 9 februari tot en met 10 maart - is er in onze winkel als eerste locatie in Nederland een speciale ‘reizende’ Thonet expositie te zien. Extra bijzonder, is dat erfgenaam Philipp Thonet op donderdagavond 14 februari een lezing komt geven over Bauhaus en de rol die Thonet daarin speelde. Voor dit besloten event kunt u zich opgeven via deze pagina.

Naast de meubelen van Thonet ziet u in de winkel gedurende het hele jaar nog andere meubelen in de Bauhaus stijl. Kom eens langs om ze te bewonderen!

LC Collectie CassinaVan links naar rechts en van boven naar beneden: LC7 Stoel, LC4 Chaise Longue, LC2 Fauteuil en Bank & de LC6 Tafel.